W pokoju Aleksandra Fredry w Dworku na Chorążczyźnie znajdował się jeden mebel szczególnie przez niego ceniony. Był nim fotel stojący przy stole, tyłem do okna. Wyróżniał się on spośród wszystkich pozostałych mebli zadziwiającą prostotą wykonania. Komediopisarz szczególnie w tym fotelu lubił przesiadywać podczas czytania gazet czy też chwil, które spędzał na rozmowach z żona Zofią. Na dwóch rycinach, które posłużyły do stworzenia trójwymiarowego modelu całego pokoju, ten fotel jest ledwie widoczny.

Na szczęście to właśnie on, jako jeden z zaledwie dwóch przedmiotów, które na pewno były ongiś w fredrowskim pokoju, przetrwał do naszych czasów. Poniżej prezentujemy zdjęcie fotela wykonane w Siemianicach w latach trzydziestych XX wieku. Skąd znalazł się on właśnie w siemianickim pałacu Szembeków? Otóż po śmierci Aleksandra Fredry jego syn, Jan Aleksander Fredro odziedziczył po ojcu Dworek na Chorążczyźnie wraz z większością wyposażenia. Pod koniec lat osiemdziesiątych XIX wieku, Jan Aleksander przeprowadził się do pałacu swojej córki Marii z Fredrów Szembekowej, do Siemianic, zabierając ze sobą ów fotel. Niestety niedługo potem zmarł w 1891 roku. Po jego śmierci fotel pozostał w domu wnuczki komediopisarza i służył jej jako ulubiony mebel. Stworzony przez grafików trójwymiarowy model fotela, bazuje na estetyce oryginału z lat trzydziestych ubiegłego wieku. Dalsze wojenne i powojenne losy fotela są nie mniej fascynujące.

Maria z Fredrów Szembekowa zmarła niespodziewanie 4 stycznia 1937 roku w Przyłbicach, w noc poprzedzającą jej 75. urodziny. Co ciekawe w przyłbickim domu Szeptyckich stał w tym czasie inny bardzo podobny fotel, w którym Maria w trakcie swoich odwiedzin u córki Jadwigi i jej męża Leona Szeptyckiego, często i chętnie przesiadywała. Skąd wziął się ten drugi fotel w Przyłbicach? Istnieją dwie wersje tej historii. Wedle jednej, ten drugi fotel odziedziczył po swoim teściu Aleksandrze Fredrze – Jan Kanty Szeptycki. Wedle drugiej, Zofia Fredrowa (żona) zabrała go do Przyłbic, gdy przeprowadziła się do domu swojej córki i zięcia po śmierci Aleksnadra Fredry. Tak czy inaczej, drugi fotel otrzymał ostatecznie w spadku, wraz z całym przyłbickim majątkiem, najmłodszy z wnuków Fredry, Leon Szeptycki. Niestety mebel został zniszczony przez Rosjan razem z całym domem Szeptyckich w trakcie II wojny światowej.
Informacja o pomieszczeniu, w którym stał drugi fotel w Dworku na Chorążczyźnie, nie zachowała się w pamięci potomków wielkiego komediopisarza. Chociaż jeśli przyjąć, że był on fotelem Zofii Fredrowej (żony), można domniemywać, że stał w jej pokoju.

Po śmierci Marii z Fredrów Szembekowej (rok 1937) fotel pozostawał na wyposażeniu pałacu w Siemianicach aż do wybuchu II wojny światowej. Wówczas, po wkroczeniu Niemców, pałacowe meble zostały przez nich w większości zrabowane i wywiezione w głąb Rzeszy. Jednak właśnie ten fotel, wraz z kilkoma innymi mniej okazałymi meblami, uniknął niemieckiego rabunku. Został on “przygarnięty” przez dawnych pracowników siemianickiego pałacu i tak szczęśliwie przetrwał całą wojnę światową. Po jej zakończeniu tymczasowi opiekunowie fotela odnaleźli w latach pięćdziesiątych, a może dopiero sześćdziesiątych ubiegłego wieku, jedną z prawnuczek Aleksandra Fredry – Annę Szeptycką. Anna, mieszkająca po wojnie w Poznaniu, był jedną z córek Jadwigi i Leona Szeptyckich. Jej rodzice już dawno nie żyli, zostali bowiem zamordowani przez NKWD w parku przy domu w Przyłbicach 27 września 1939 roku. Z braku miejsca w swoim maleńkim poznańskim mieszkaniu Anna była zmuszona powierzyć fotel na ponad dwadzieścia lat pod opiekę swoich zaufanych przyjaciół. Jednak od połowy lat osiemdziesiątych aż po dzień dzisiejszy, ulubiony fotel Aleksandra Fredry, pozostaje w rękach jego potomków.

Dotychczas fotel tylko dwa razy był prezentowany publicznie. Po raz pierwszy we wrześniu 2013 roku w Pałacu Prezydenckim w Warszawie podczas Narodowego czytania – Aleksander Fredro. Druga okazja do obejrzenia ulubionego fotela autora Zemsty, ale już w nowej odsłonie, po gruntownej renowacji, miała miejsce dziesięć lat później, w czerwcu 2023 roku. Rok ten został przez Sejm RP ogłoszony Rokiem Aleksandra Fredry. Potomkowie komediopisarza udostępnili wówczas mebel na wystawę Hrabia Fredro, zorganizowaną przez Bibliotekę Narodową i Dom Komedii Aleksandra Fredry w siedzibie narodowej książnicy na Polach Mokotowskich w Warszawie.

Comments are closed.

Close Search Window