„Duży, staroświecki fotel na kółkach, a na nim trzy stare poduszki skórzane; w fotelu tym, przed zgonem, osłabionego, często wożono po pokoju” – notował w „Kłosach” Włodzimierz Podgórski. Mając w pamięci ten obraz, przyjrzyjmy się aforyzmom Fredry zebranym pod tytułem Zapiski starucha, i w pierwszej wersji wydanym pośmiertnie w 1880 roku.
Aforyzmy tworzył i zapisywał co najmniej od 1820 roku. Ale, jak ustalił prof. Stanisław Pigoń, wydawca pomnikowej edycji dzieł Fredry, dopiero od drugiej połowy roku 1869 zaczął je systematycznie zapisywać, nie nadając im żadnego porządku tematycznego. Po jakimś czasie nadał im numery, ale uczynił to niekonsekwentnie i z błędami. Rozbudowany w stosunku do pierwodruku zbiór zapisków znalazł się w 13 tomie Pism wszystkich Aleksandra Fredry. Jest ich tam 1063. Poniżej przedstawiamy wybór tych mądrości
1. Siła przed prawem sieje bezprawia,
2. Prawo przed siłą mury stawia.
3. Głośne organy gdzie namiętność kalikuje.
4. Gdzie nienawiść kują, tam demagog przy miechu a diabeł przy młocie.
5. Fałsz płaszcz obszerny.
6. Trzeba wierzyć w piekło, bo gdzieżby fałsz umieścić.
7. Niema większej radości dla głupiego, jak znaleźć głupszego od siebie. Tyś głupi, ale on głupszy, wielka stąd radość.
8. Że nikt ci nie powie żeś głupi, przeto mądrym nie jesteś.
9. Łgarzowi nikt nigdy nie wierzy, tylko czasem on sam sobie.
10. Nie tak łatwo łgać jak się zdaje.
12. Wierzysz, że ci wierzę, stąd zabawa.
13. Przy powodzi strach i łodzi.
14. Kto doznał, ten poznał.
15. Jak potrzyma, to wytrzyma, alias: Każdy wytrzyma jak go potrzymają.
16. Radzić nie poradzić, umarłemu kadzić.
17. Dawniej mówiono o głupim: Powiedział, co wiedział! Dziś gorzej, bo niejeden powiedział, co nie wiedział.
18. Krytyka mądra oświeca, głupia gasi.
19. Częstokroć na papierze zysk a w kieszeni pisk.
20. Rada graniczy z naganą.
21. Na upór nie ma plastra.
22. Komedia wyłącznie tendencyjna nic nie nauczy, nikogo nie poprawi. Więcej w niej zawsze złości niż prawdy.
23. Świecą pieca nie rozgrzeje.
24. Uśmiech łamie mury – a tak mało kosztuje.
25. Umie wszystko dokładnie – tylko zacząć nie umie.
26. Dowcip bawi, drwinka dławi.
27. Gdzie dużo szumu, mało rozumu.
28. Od ostrego gorszy język długi.
29. Ukłon niski – fałszu bliski.
30. Niecierpliwość prędzej spóźni, niż przyspieszy.
31. Naród, który nie ma woli i siły powiedzieć łotrom, że łotry – nie wart być narodem.
32. Nie c o kleisz, ale c z y m kleisz – trwałość zapewnia.
33. Złe od dobrego łatwo rozróżnić, byle chcieć.
34. Jak się oglądniesz, zdziwisz się nieraz gdzieś zaszedł.
35. Zaczął myśleć o drugich, a skończył na sobie.